Wie betaalt het leegmaken van een sterfhuis?

Overzicht: wie betaalt in welke situatie?

Een sterfhuis leegmaken kost geld: arbeid, transport, sortering en afvalverwerking. Wie die rekening draagt, hangt af van de keuze van de erfgenamen en van het soort woning. Het overzicht hieronder geeft de algemene lijnen weer voor een woning in Vlaanderen. Het vervangt geen advies van de notaris.

De drie keuzes van een erfgenaam

Een erfgenaam is niet verplicht om een erfenis te aanvaarden. Volgens de notarissen zijn er drie mogelijkheden, en de gekozen optie is in principe definitief:

• Zuiver aanvaarden. U erft de bezittingen, maar ook de schulden, eventueel ook met uw eigen vermogen. De kosten van de woningontruiming draagt u samen met de andere erfgenamen. Zuivere aanvaarding vraagt geen formaliteit en kan stilzwijgend gebeuren.
• Aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving. De notaris maakt een inventaris van bezittingen en schulden. U kunt nooit tot meer gehouden worden dan de waarde van wat u erft. Dit is de veilige keuze als u niet weet of er schulden zijn. De ontruiming gebeurt dan in overleg met de notaris en wordt betaald met middelen van de nalatenschap.
• Verwerpen. U erft niets en betaalt ook geen schulden. U betaalt dan ook niet mee aan de ontruiming.

Sinds 3 augustus 2017 kunt u alleen bij de notaris terecht om een nalatenschap te verwerpen of onder voorrecht van boedelbeschrijving te aanvaarden. Voor kleine nalatenschappen onder een wettelijk grensbedrag vraagt de notaris geen ereloon voor een verwerping; vraag hem naar het geldende bedrag.

Opgelet: zelf leegmaken kan gelden als aanvaarding

Veel families willen snel beginnen met het inboedel opruimen. Juist dat kan juridische gevolgen hebben. De notarissen waarschuwen dat wie na een overlijden de woning van een familielid leeghaalt, vermoed kan worden de erfenis te aanvaarden, ook als er schulden zijn. Hetzelfde geldt in de regel voor het verkopen van spullen uit de nalatenschap.

Wat doet u dan wel?

• Spreek met de notaris voor u iets verkoopt, wegschenkt of laat ontruimen.
• Beperk u in afwachting tot wat nodig is om de woning en de inboedel te bewaren: deuren afsluiten, verwarming en lekken opvolgen, post ophalen. Vraag de notaris waar de grens ligt.
• Maak foto’s van elke kamer en een lijst van wat waardevol is, zodat later duidelijk is wat er aanwezig was.
• Laat een ontruimingsbedrijf gerust al een gratis plaatsbezoek doen en een offerte opmaken. Een offerte aanvragen is nog geen ontruiming.

Wij plannen een sterfhuis leegmaken pas wanneer de opdrachtgever bevestigt dat de erfgenamen akkoord gaan en de notaris op de hoogte is.

Wie tekent de offerte en op wiens naam staat de factuur?

Juridisch is degene die de offerte ondertekent de opdrachtgever. Tegenover het ontruimingsbedrijf is die persoon verantwoordelijk voor de betaling. Onderling kunnen de erfgenamen de kost dan verdelen, meestal in verhouding tot hun erfdeel. De factuur kan op naam van een erfgenaam of van de nalatenschap opgemaakt worden. Vraag de notaris wat in uw dossier het handigst is, en of de factuur met tegoeden van de overledene betaald kan worden.

Herbruikbare inboedel met verkoopwaarde kopen wij op en die waarde trekken wij af van de prijs. Ook dat bedrag hoort bij de nalatenschap, dus bezorg de offerte met de opkoopwaarde aan de notaris. U krijgt na het gratis plaatsbezoek een vaste, schriftelijke prijs en de woning wordt bezemschoon opgeleverd.

Huurwoning of sociale woning: welke termijnen gelden?

Was de overledene huurder, dan is tijd vaak de grootste kostenpost. Elke maand huur weegt op de nalatenschap.

• Private huur, contract gesloten vanaf 1 januari 2019 (Vlaams Woninghuurdecreet). Overlijdt de laatste huurder, dan eindigt de huurovereenkomst van rechtswege op het einde van de tweede maand na het overlijden, tenzij de erfgenamen binnen die termijn laten weten dat ze de huur voortzetten. Er is een vergoeding van één maand huur verschuldigd aan de verhuurder. Tegen die datum moet de woning leeg zijn. Voorbeeld uit de officiële toelichting: bij een overlijden op 14 juni eindigt de huur op 31 augustus.
• Private huur, contract van vóór 2019. De huurovereenkomst loopt door. De erfgenamen kunnen ze voortzetten of opzeggen met een termijn van drie maanden.
• Sociale huurwoning. De huurovereenkomst eindigt van rechtswege na het overlijden van de laatste huurder. Blijven er geen bewoners over, dan is dat op de laatste dag van de tweede maand nadat de verhuurder het overlijden vernam. Is de woning dan niet ontruimd, dan mag de verhuurder ze zelf ontruimen en de persoonlijke bezittingen opslaan.

Vraag de verhuurder of de woonmaatschappij altijd schriftelijk naar de precieze einddatum en plan de plaatsbeschrijving bij uittrede tijdig.

Als alle erfgenamen verwerpen

Verwerpen alle erfgenamen, dan ontruimen zij de woning niet en betalen zij ook niet voor de ontruiming. Wat er dan gebeurt, hangt af van de situatie:

• Huurwoning met contract vanaf 2019. Is de woning niet leeg op het einde van de tweede maand na het overlijden, dan kan de verhuurder aan de vrederechter vragen een curator aan te stellen. De rechter beschrijft ter plaatse de inboedel en de curator verkoopt de huisraad. Met de opbrengst wordt onder meer de verhuurder betaald.
• Sociale huurwoning. De verhuurder mag de woning zelf ontruimen en de persoonlijke bezittingen opslaan.
• Eigen woning. Een schuldeiser of een andere belanghebbende kan de rechtbank vragen een curator over de onbeheerde nalatenschap aan te stellen. Die beheert en verkoopt de goederen, en de kosten worden betaald uit wat de nalatenschap opbrengt.

Belangrijk: een erfgenaam die verwerpt maar toch de woning leeghaalt, loopt het risico dat dit alsnog als aanvaarding gezien wordt. Laat het in dat geval aan de verhuurder, de curator of de notaris.

Is de ontruiming aftrekbaar in de aangifte van nalatenschap?

Hierover bestaat geen eensgezindheid in de bronnen. De officiële uitleg van de Vlaamse Belastingdienst noemt als aftrekbaar passief de kosten van de begrafenis en de schulden van de overledene. Een ontruiming die na het overlijden besteld wordt, staat daar niet bij. Sommige andere bronnen stellen nochtans dat zulke kosten in bepaalde gevallen wel meetellen, of dat ze de verkoopwaarde van de woning beïnvloeden.

Wij geven daarover geen fiscaal advies. Bespreek het met uw notaris, die de aangifte van nalatenschap opmaakt of nakijkt. Bewaar in elk geval de offerte, de factuur en het betalingsbewijs, met de opkoopwaarde apart vermeld. Zo heeft de notaris alle stukken om te beslissen.

Discussie tussen erfgenamen vermijden

Geld en herinneringen liggen gevoelig. Een paar afspraken voorkomen veel spanning:

1. Laat alle erfgenamen schriftelijk, bijvoorbeeld per e-mail, akkoord gaan met de ontruiming, de prijs en de verdeling van de kosten.
2. Verdeel eerst wat de familie wil houden en noteer wie wat meeneemt, in overleg met de notaris.
3. Vraag één vaste prijs na een plaatsbezoek, inclusief btw en met de opkoop apart vermeld, zodat iedereen hetzelfde document ziet.
4. Duid één contactpersoon aan voor het ontruimingsbedrijf.
5. Laat persoonlijke documenten, foto’s en brieven apart houden. Wij leggen wat persoonlijk is apart in een herinneringsdoos.

Wonen de erfgenamen verspreid of spreken ze verschillende talen, dan helpt een tweetalig team: wij communiceren in het Nederlands en het Frans, en u hoeft niet aanwezig te zijn tijdens de werken.

FAQ

Onze diensten

• Sterfhuis leegmaken
• Verhuis naar WZC
• Inboedel opkopen